Astrolojİ Dergİsİ

Burçların Kayması veya 13. Burç Üzerine

Burçların Kayması

Sabah güneşin doğuşunu izlediğinizi düşünün, sonra gün boyu gökyüzünde güneşi izleyin. Bunu ertesi gün, daha ertesi gün yapın. Güneşin her gün aynı yolu ya da çizgiyi izlediğini göreceksiniz. Bu yola "ekliptik" denir. Şimdi bu çizginin iki yanına doğru genişlemiş bir kuşak hayal edin. Yani o çizgiyi, güneşin yolunu, iyice kalınlaştırın. İşte şimdi burçlar kuşağına, bir diğer adıyla zodyaka bakıyorsunuz. Eğer bunu hayal edemediyseniz, aşağıdaki resme bakın.

Resmin ortasındaki köyü zodyak çevrelemiş durumda. Güneş de her gün bu zodyakın ortasındaki çizgiyi izliyor. Tabii bu dünyadan göründüğü haliyle. Yoksa gerçekte olanlar böyle değil. İşin gerçeği şöyle: Biz güneşin çevresinde dönerken güneşe baktığımızda güneşin arkasındaki gökyüzüne de bakıyoruz ve güneşin arkasında gökyüzünün hangi parçasına bakıyorsak, güneşin oradan geçmekte olduğunu söylüyoruz. Eğer güneş gökyüzünün Koç olarak isimlendirilmiş bölgesinin önünden geçiyorsa "Güneş Koç'ta" diyoruz. Aşağıdaki resim bunu daha iyi anlatabilir.

Güneş ekliptikte ya da zodyakta (burçlar kuşağı) ilerlerken yukarıda astronomik şekilleri, aşağıda resimsel şekilleri görünen 12 adet takım yıldızdan geçer.

Burçlar isimlerini bu takım yıldızlardan alırlar. Ancak burçlar ile takım yıldızlar aynı şeyler değildir. Burçlar takım yıldızlara göre değil, mevsimlere göre saptanırlar. Nasıl mı? İşte şöyle:

Güneş senede iki gün gündüzle gecenin eşit olduğu ilkbahar ve sonbahar ılım noktalarına (ekinokslara) gelir. Sonra bir gün gündüzün en uzun olduğu yaz gündönümü noktasına (soltist), bir gün de gecenin en uzun olduğu kış gündönümü noktasına (soltist) gelir. Bu dört gün mevsimleri başlatırlar. Buna göre güneşin izlediği daire dörde bölünür. Sonra bunlar kendi içlerinde üçe bölünürler. Böylece gökyüzü 30 derecelik 12 eşit dilime bölünmiş olur. İşte bunlar bizim burçlarımızdır. İşte bu, zodyak ya da burçlar kuşağıdır. Zodyak ilkbaharda 0^o Koç noktası ile başlar, yani Koç burcu başlamış olur. 30 derece sonra Boğa burcu, bundan 30 derece sonra İkizler başlar ve bu, daire tamamlanana kadar devam eder.

Buna tropikal zodyak, yani mevsimlere göre zodyak denir. Bu sabittir, sembolik bir bölünmedir, gökyüzündeki hiç bir hareketten etkilenmez.

Bir de yıldızlara göre (sidereal) zodyak vardır. Günümüzde, bu zodyakta yukaridaki 0^o Koç noktası Koç'un sıfır derecesinden değil Balık'ın 5 derecesinden başlar. Bu nokta dünyanın dönme eksenindeki çok yavaş bir yalpalama nedeniyle çok ağır bir şekilde geriler. 72 yılda bir derece geri kayar. Tropkal zodyakın ve sidereal zodyakın başlama noktaları eskiden aynıydı. Ancak yalpalama nedeniyle zamanla araları açıldı. Bunlar en son M.S.221 yılında aynı noktadaydılar.

Yalpalama hareketi şöyle bir şeydir. Buna presesyon (devinme) denir.

Presesyon hareketi MÖ 150'li yıllarda yaşamış olan İznik'li Hipparcus tarafından bulunmuştur. Eserlerinden geriye pek kalan olmamıştır, ama çalışmaları Batlamyus (Ptolemy) sayesinde günümüze aktarılabilmiştir. Ptolemy astronomi ve astroloji üzerine yazdığı iki kitabı ile yüzlerce yıl bu iki konuya da temel teşkil etmiştir. Dolayısıyla presesyon hareketi hem astrologlar hem de astronomlar tarafından 2000 yıldan uzun süredir bilinmektedir. Bunu bilmeyene astrolog denmez. Kısaca bu bilgileri yazma nedenim antik çağda gökyüzü sembolik olarak 12'ye bölündüğünde bunların zaten bilinmekte olduğunu göstermektir. Özetle, presesyon nedeniyle sabit yıldızlı gökler ağır ağır kaymaktadır, ancak bu, bizim burçlar kuşağını etkilememektedir.

13. Burç

Yukarıda güneşin ekliptikteki yolculuğu esnasında 12 takım yıldızdan geçtiğini yazmıştım. Aslında durum şöyle: Ekliptik üzerinde 12 takım yıldız var, ama bir noktasında Yılancı (Ophiuchus) takım yıldızının ayakları bulunuyor. Yani bir bakıma 13. takım yıldız da işin içine giriyor. Aşağıdaki resimde bunu daha iyi görebilirsiniz. Yılancı'nın ayağına bakarsanız, oradan ekliptik çizgisinin geçtiğini görürsünüz. Sağda Terazi, onun yanında Akrep, sonra Yılancı'nın ayağı ve Yay'ın yayı görünüyor.

Antik çağın astronomları ekliptikte Yılancı ile Akrep'in içiçe geçmiş olduğu bu bölgeyi Akrep olarak isimlendirmişlerdir. (Bu konuda daha fazla bilgiyi bu sitenin astrologlar için astronomi bölümünde okuyabilirsiniz.) Buna Yılancı adını da verilebilirdi. Burçlar açısından bir şey değişmezdi, çünkü yukarıda da anlatıldığı gibi burçların takım yıldızlar ile bir ilgisi yoktur.

13. burç konusu bilim kurgu yazarı John Thomas Sladek'in insanların önlerine gelene inanabileceklerini göstermek ve astrolojiyle dalga geçmek için 1977'de James Vogh takma adıyla yazdığı Arachne Rising: The Search for the Thirteenth Sign of the Zodiac isimli kitap sayesinde ortaya çıkmıştır. O günden bu yana zaman zaman bazı astronomlar tarafından öne sürülmektedir. İşin ilgincii bu astronomların kendi bilimlerinin tarihini daha iyi öğrenmek yerine bir bilim kurgu yazarının iddalarıyla uğraşmalarıdır.